نظام المكلّفين (Moadian) هو النظام الرسمي لمصلحة الضرائب الإيرانية الذي يستقبل ويتحقق، بموجب «قانون آلات البيع ونظام المكلّفين»، من الفواتير الإلكترونية لجميع مبيعات السلع والخدمات في البلاد. منذ 1 دي 1402 أصبح جميع الأشخاص الاعتباريين وأصحاب المهن ملزمين بإصدار فاتورة إلكترونية، وأساس اعتبار ضريبة القيمة المضافة هو فقط الفاتورة المسجّلة في هذا النظام.
من المشمولون بنظام المكلّفين (Moadian)؟
وفق تعديل «قانون تسهيل التزامات المكلّفين»، يلتزم جميع المكلّفين، طبيعيين واعتباريين، بإصدار الفاتورة الإلكترونية اعتبارًا من 1402/10/1. وفي البيع للمستهلك النهائي يمكن للبائعين الصغار (دون الحد الأدنى الذي تعلنه المصلحة) أن يستخدموا حاليًا إيصال جهاز نقطة البيع بوصفه فاتورة من النوع الثالث، وقد مُدّد هذا التسهيل حتى نهاية 1405 بموجب التعميم 200/1405/11. أما في البيع للشركات (B2B) فلا استثناء عمليًا: لا يستطيع المشتري الاعتباري تسجيل الشراء مصروفًا والحصول على ائتمان ضريبة القيمة المضافة إلا إذا سجّلتَ فاتورة من النوع الأول.
ما هي أنواع الفاتورة الإلكترونية؟
النوع الأول ببيانات المشتري الكاملة (الرمز الاقتصادي/الرقم الوطني) — مطلوب للبيع B2B واعتبار المشتري الضريبي. النوع الثاني بلا بيانات المشتري — للمستهلك النهائي، ويُعتبر نقديًا. النوع الثالث هو إيصال جهاز الدفع/بوابة الدفع نفسه. لكل فاتورة أحد الأنماط السبعة: بيع السلع والخدمات، بيع العملة، الذهب والمجوهرات، المقاولات، فواتير الخدمات، تذاكر الطيران، والتصدير؛ وأحد المواضيع الأربعة: أصلي، تصحيحي، إبطال، وإرجاع مبيعات.
ما المهلة وما الغرامات؟
وفق آخر تعليمات المصلحة، يجب تسجيل كل فاتورة في النظام خلال 12 يومًا على الأكثر من تاريخ الإصدار (تغيرت هذه المهلة على مرّ السنين من 7 إلى 30 ثم 21 وهي اليوم 12 يومًا). وغرامة عدم الإصدار 10% من إجمالي مبلغ المبيعات أو مليونا تومان (أيهما أكبر)، إضافة إلى الحرمان من الإعفاءات الضريبية لتلك السنة (المادة 22 من القانون).
ما المطلوب للإعداد؟
ثلاث خطوات: 1) الاشتراك في لوحة المكلّف (Moadian) والحصول على المعرّف الفريد لذاكرة الضرائب المكوّن من 6 خانات، 2) إنشاء زوج مفاتيح التوقيع الإلكتروني ورفع المفتاح العام إلى الكارپوشه، 3) برنامج ينشئ الفاتورة بالصيغة والتوقيع القياسيين ويرسلها. وإن كنت تستخدم Odoo، إضافة نظام المكلّفين (Moadian) من Abrak هذه هي الخطوة الثالثة نفسها — باختيار الإرسال التلقائي أو اليدوي، والاستعلام عن الحالة، وتنبيه المهلة البالغة 12 يومًا. الدليل المصوّر الكامل في دليل اتصال أودو بنظام المكلّفين (Moadian).
هل الإرسال المباشر أفضل أم شركة وسيطة موثوقة؟
طريقة «الإرسال المباشر من المكلَّف» مجانية ولا تمرّر بيانات مبيعاتك عبر أي وسيط، وتحتاج فقط إلى برنامج مناسب. أما الشركات الضريبية المعتمدة فتتولى الإرسال عنك مقابل عمولة، وهذا معقول للأعمال التي لا تملك برنامجًا متكاملًا، لكن حين تكون محاسبتك على Odoo فالإرسال المباشر أرخص وأكثر أمانًا.
المصادر: مصلحة الضرائب الإيرانية · لوحة المكلّف (Moadian)
چرخهٔ کامل یک صورتحساب؛ از فروش تا تأیید کارپوشه
بیشتر ابهام‌ها از این می‌آید که «ارسال به مودیان» یک عمل واحد تصور می‌شود. در واقع پنج مرحله است و خطا در هر کدام نشانهٔ متفاوتی دارد.
| مرحله | چه اتفاقی می‌افتد | خطای رایج این مرحله |
|---|---|---|
| ۱. صدور | فاکتور در سیستم قطعی می‌شود | ماندن فاکتور در وضعیت پیش‌نویس |
| ۲. آماده‌سازی | شناسهٔ کالا، اطلاعات خریدار و مالیات کنترل می‌شود | شناسهٔ کالا از فهرست رسمی گرفته نشده |
| ۳. امضا | صورتحساب با کلید شما امضا می‌شود | انقضای گواهی امضا |
| ۴. ارسال | صورتحساب به کارپوشه می‌رود | قطعی موقت سامانه؛ نیازمند تلاش مجدد |
| ۵. استعلام وضعیت | نتیجهٔ پذیرش یا رد دریافت می‌شود | فرض پذیرش بدون بررسی وضعیت |
پیش‌نیازهایی که قبل از اولین ارسال باید آماده باشند
- شناسهٔ حافظهٔ مالیاتی از کارپوشه دریافت شده باشد.
- کلید امضا ساخته و در سیستم ثبت شده باشد، با یادآور تاریخ انقضا.
- شناسهٔ کالا/خدمت برای همهٔ اقلام پرفروش از فهرست رسمی تکمیل شده باشد.
- شمارهٔ اقتصادی طرف‌حساب‌های حقوقی در پروندهٔ مخاطب باشد؛ نبودش شایع‌ترین علت رد شدن است.
سه اشتباه پرهزینه در ماه‌های اول
اول، جمع‌کردن صورتحساب‌ها برای ارسال دسته‌ای در پایان دوره — که ریسک از دست دادن مهلت را متمرکز می‌کند. دوم، اصلاح فاکتور با سند دستی به‌جای ابطال و صدور مجدد، که تراز را درست نگه می‌دارد ولی کارپوشه را ناهماهنگ می‌کند. سوم، نداشتن فرد مشخصِ مسئول پایش کارپوشه؛ صورتحساب ردشده اگر کسی نبیند، تا موعد رسیدگی مخفی می‌ماند.
مهلت‌ها و جرایم در راهنمای ماده ۲۲، تفاوت انواع صورتحساب در نوع اول و دوم و راه‌اندازی گام‌به‌گام در آموزش اتصال اودوو. نرخ‌ها و مهلت‌های رسمی را از مصلحة الضرائب الإيرانية تأیید بگیرید.
مالیات، فاکتور رسمی و انتخاب نرم‌افزار
ادامهٔ مسیر سامانه مودیان: از ثبت‌نام و انواع صورتحساب تا اظهارنامه و انتخاب نرم‌افزار.
- ثبت نام سامانه مودیان؛ راهنمای گام به گام برای کسب و کار
- چک‌لیست صدور فاکتور رسمی و صورتحساب قانونی
- اظهارنامه مالیات ارزش افزوده در اودو
- آیا دستیار هوش مصنوعی می‌تواند وضعیت صورتحساب مودیان را برایتان چک کند؟
- قیمت نرم‌افزار حسابداری ابری در ۱۴۰۵: چقدر باید هزینه کنید؟
- بهترین نرم افزار حسابداری آنلاین ایرانی ۱۴۰۵؛ مقایسه ۷ گزینه
- مقایسه ابرک با حسابفا و پندار سیستم
