سرور MCP (هوش مصنوعی)

سرور MCP ابرک، دستیار هوش مصنوعی شما — Claude، ChatGPT، Cursor یا هر کلاینت سازگار دیگری — را مستقیم به داده‌ی زنده‌ی نرم‌افزار سازمانی اودو وصل می‌کند. بدون کپی‌کردن داده، بدون برنامه‌ی واسط روی کامپیوتر شما، و بدون آنکه هوش مصنوعی بتواند چیزی را بدون تأیید شما تغییر دهد.

نوشته‌شده توسط تیم فنی ابرک — منطبق بر نسخه‌ی 2026-07-28 پروتکل MCP، آزمایش‌شده با کلاینت واقعی روی داده‌ی زنده‌ی Odoo 19.

مسئله: هوش مصنوعی داده‌ی شما را ندارد

دستیارهای هوش مصنوعی در نوشتن و تحلیل عالی‌اند، ولی از وضعیت کسب‌وکار شما هیچ نمی‌دانند. وقتی می‌پرسید «فروش این ماه چقدر بوده؟» یا «کدام مشتری بیشترین بدهی را دارد؟»، یا باید خودتان گزارش بگیرید و در چت بچسبانید، یا جوابی می‌گیرید که با اطمینان گفته شده و ساختگی است.

راه‌حل استاندارد این مسئله MCP (Model Context Protocol) است: پروتکلی که به دستیار اجازه می‌دهد ابزارهای واقعی سیستم شما را صدا بزند. سرور MCP ابرک همین را روی خود اودو پیاده می‌کند — اودو خودش سرور می‌شود و کلاینت مستقیم به آن وصل می‌گردد.

چه چیزی این افزونه را متفاوت می‌کند

افزونه‌های MCP دیگری برای اودو وجود دارند. ما پیش از نوشتن این افزونه همه‌شان را بررسی کردیم و روی همان چیزهایی تمرکز کردیم که هیچ‌کدام حل نکرده بودند:

۱. هیچ تغییری بدون تأیید انسانی اعمال نمی‌شود

در بیشتر پیاده‌سازی‌های موجود — و حتی در MCP بومی خود اودو — وقتی نوشتن فعال شود، دستیار بدون هیچ توقفی می‌نویسد. اینجا هر ابزار نوشتن در فراخوانی اول چیزی نمی‌نویسد: یک diff دقیق برمی‌گرداند («این فیلد از این مقدار به این مقدار، روی این ۳ رکورد») و منتظر تأیید صریح شما می‌ماند.

تغییرِ منتظر با امضای رمزنگاری‌شده و مهلت‌دار حمل می‌شود، پس نه مدل می‌تواند تأییدی جعل کند و نه چیزی غیر از همان تغییری که دیده‌اید اعمال می‌شود. حذف هم پیش‌فرض ندارد: افزونه اول آرشیو را پیشنهاد می‌دهد، چون بیشتر درخواست‌های «این را حذف کن» در واقع همین است.

۲. خطای دسترسی که واقعاً قابل رفع است

پرتکرارترین شکایت کاربران سرورهای MCP اودو این است که وقتی چیزی رد می‌شود، جواب یک ۴۰۴ خشک یا «Access denied» بی‌توضیح است و ساعت‌ها وقت صرف حدس‌زدن می‌شود. اینجا هر رد شدن می‌گوید: کدام لایه ردش کرده (دامنه‌ی کلید، سیاست مدل، ACL اودو یا قاعده‌ی رکورد)، نام دقیق آن قاعده، گروه‌های غایب و اینکه مدیر سیستم باید چه چیزی را عوض کند — به فارسی و انگلیسی. ابزار جداگانه‌ای هم هست که همین را پیش از تلاش جواب می‌دهد.

۳. فهم بومی ایران

دستیاری که با پایگاه‌داده‌ی ایرانی کار می‌کند حساب را درست و معنا را غلط می‌فهمد: تاریخ را میلادی می‌خواند در حالی که کاربر شمسی گفته، و مبلغ ریالی را انگار تومان است گزارش می‌کند. بسته‌ی ایران این را حل می‌کند:

• تاریخ شمسی دوطرفه — تبدیل دقیق بین شمسی و میلادی، و تبدیل بازه‌های فارسی («این ماه»، «فصل گذشته»، «مرداد»، «سال ۱۴۰۵») به بازه‌ی درست میلادی. ماه شمسی ۳۰ روز نیست و با هیچ ماه میلادی هم‌مرز نمی‌شود؛ حدس‌زدن مرزها یعنی گزارش غلط.
• ریال و تومان — هر مبلغ هم‌زمان به هر دو واحد و با ذکر صریح واحد گزارش می‌شود، چون خطای یک‌دهم دقیقاً همان‌جایی رخ می‌دهد که بیشترین هزینه را دارد.
• چک — چرخه‌ی عمر چک‌های دریافتی و پرداختی، که در ایران یک ابزار مالی مستقل است و در اودوی استاندارد معادلی ندارد.
• سامانه مودیان — وضعیت ارسال قانونی فاکتورها، جدا از وضعیت حسابداری‌شان.
• حقوق، بیمه و ارزش افزوده — خلاصه‌ی دوره‌ی حقوق و خلاصه‌ی مالیات بر ارزش افزوده.
• پیامک — ارسال پیامک از مسیر مرکز اعلان، همان‌جا که اعتبارنامه و قالب‌ها از قبل هستند.

۴. پاسخ خوانا، نه دیوار JSON

خروجی می‌تواند به‌صورت کارت رکورد، جدول یا پنل شاخص‌ها رندر شود — راست‌به‌چپ، با ارقام فارسی و ستون‌های عددی تراز. کلاینت‌هایی که HTML را نمایش می‌دهند نمای گرافیکی می‌بینند و بقیه همان داده‌ی خام را می‌گیرند؛ هیچ‌کس چیزی از دست نمی‌دهد.

۵. آماده‌ی سرویس ابری چندمستأجره

روی نصب چنددیتابیسی، تقریباً همه‌ی سرورهای MCP موجود با «هیچ دیتابیسی انتخاب نشده» شکست می‌خورند — و روی یک سرویس ابری، این یعنی هر درخواست. نسخه‌ی ابرک فضای کاری را از نام دامنه‌ی خودتان تشخیص می‌دهد، و اگر درخواست به نود اشتباه برسد نشانی درست را اعلام می‌کند. کلید هیچ‌وقت نمی‌تواند دیتابیس دیگری را آدرس بدهد.

دستیار چه کارهایی می‌تواند بکند؟

بیش از ۵۰ ابزار، در چند دسته:

• شناخت: «چه مدل‌هایی در دسترس است؟»، «فیلدهای این مدل چیست؟»، «من با این کلید چه اجازه‌ای دارم؟»
• خواندن: جست‌وجو با فیلتر، خواندن با شناسه، پیمایش رابطه‌ها در یک فراخوان، خروجی CSV، تولید PDF گزارش، خواندن گفت‌وگو و فعالیت‌های یک رکورد.
• تحلیل: تجمیع چندبعدی، سری زمانی، مقایسه‌ی دو دوره، نمای کلی شاخص‌ها.
• نوشتن (با تأیید): ایجاد، ویرایش، آرشیو، ثبت پیام، زمان‌بندی فعالیت، پیوست فایل، تأیید پیش‌فاکتور/فاکتور/حواله، ثبت پرداخت.

می‌توانید ابزار اختصاصی خودتان را هم اضافه کنید — چه با کد پایتون در یک افزونه‌ی جدا، چه مستقیم از بک‌آفیس برای موارد فوری.

کنترل، ردگیری و امنیت

• هر کلید یک کاربر: همه‌ی فراخوانی‌ها با دسترسی‌ها و قواعد رکورد همان کاربر اجرا می‌شوند. وصل‌کردن کلید به کاربر سیستمی عمداً ممکن نیست.
• لایه‌ی دوم «همه ممنوع مگر مجاز»: تا مدلی را صریحاً در فهرست کلید نگذارید، از مسیر MCP در دسترس نیست.
• دامنه‌ی خواندن/نوشتن: کلید فقط-خواندنی اصلاً ابزارهای نوشتن را نمی‌بیند.
• سقف نرخ، انقضا و ابطال آنی برای هر کلید.
• ردگیری کامل: هر درخواست — موفق یا ردشده — ثبت می‌شود؛ خودِ توکن هرگز ذخیره نمی‌شود.
• کلید قطع سراسری برای بستن فوری همه‌ی دسترسی‌ها بدون باطل‌کردن کلیدها.
• برچسب MCP روی پیام‌هایی که دستیار در گفت‌وگوی رکوردها می‌نویسد.

راه‌اندازی در چند دقیقه

1. اپ «سرور MCP» را به اشتراک خود اضافه کنید.
2. در اودو از منوی «سرور MCP» یک کلید بسازید و کاربری با کمترین دسترسی لازم به آن وصل کنید. برای شروع دامنه را روی «فقط خواندن» بگذارید.
3. کلید را کپی کنید (فقط یک‌بار نمایش داده می‌شود).
4. در کلاینت هوش مصنوعی، نشانی https://[فضای‌کاری‌شما]/mcp را با همان کلید به‌عنوان Bearer token ثبت کنید.
5. بپرسید «چه دسترسی‌ای دارم؟» — اولین جواب درست، تأیید می‌کند همه‌چیز وصل است.

پیش از اتصال کلاینت هم می‌توانید هر ابزار را در آزمایشگاه داخل خود اودو اجرا کنید؛ حتی دستور curl معادلش را می‌سازد.

مناسب چه کسانی است

• مدیرانی که می‌خواهند بدون یادگرفتن گزارش‌ساز، به زبان خودشان از داده سؤال بپرسند.
• تیم فروش و مالی برای خلاصه‌ی پرونده‌ی مشتری، پیگیری مطالبات و آماده‌سازی گزارش دوره‌ای.
• تیم فنی که می‌خواهد عامل هوش مصنوعی کارهای تکراری را انجام دهد، ولی با گیت دسترسی و تأیید انسانی روی هر تغییر.
• شرکای پیاده‌سازی که چند مشتری اودو دارند و به سروری نیاز دارند که روی نصب چنددیتابیسی هم بشکند نه.