بهای تمامشدهٔ کالای وارداتی در ایران برابر است با ارزش ریالی کالا به‌اضافهٔ همهٔ هزینه‌های جانبی همان محموله، از حمل و ترخیص تا سایر اقلامی که تا انبار همراه کالا می‌شوند. ماژول l10n_ir_import_cost این مبلغ را روی پروندهٔ واردات ثبت میکند و شماره کوتاژ، شماره ثبت سفارش، پروفرما و نرخ ارز ترخیص را کنار هزینه‌های بومی اودوو می‌نشاند.
چرا هزینه‌های جانبی اودوو برای واردات کافی نیست؟
اودوو سازوکار هزینه‌های جانبی دارد. مدل stock.landed.cost هزینه را بر مبنای وزن، حجم، مبلغ یا تعداد بین اقلام محموله سرشکن میکند و سند ارزش‌گذاری انبار را می‌زند. اما برای حسابدار ایرانی کافی نیست، چون در ممیزی باید بداند این هزینه به کدام کوتاژ، کدام ثبت سفارش و با کدام نرخ ارز ترخیص مربوط است. ماژول همین اقلام را اضافه میکند و سرشکنکردن و ثبت سند را همان‌طور که هست به خود اودوو می‌سپارد.
اقلام پروندهٔ واردات که به مدارک گمرکی وصل‌اند
وقتی گزینهٔ «پروندهٔ واردات» روی یک هزینهٔ جانبی فعال شود، فرم هزینه این فیلدها را نشان میدهد. هیچ‌کدام جای سند گمرکی را نمی‌گیرند؛ فقط شمارهٔ آن‌ها را نگه می‌دارند تا در گزارش و ممیزی پیدا شوند.
- شماره کوتاژ: شمارهٔ اظهارنامهٔ گمرکی همان محموله
- شماره ثبت سفارش: کد ثبت سفارش در سامانهٔ جامع تجارت
- شماره پروفرما: پیش‌فاکتور فروشندهٔ خارجی
- گمرک ترخیص: گمرکی که کالا از آن ترخیص شده است
- تاریخ ترخیص: ذخیره میشود و در فرم به شمسی هم نمایش داده میشود، با کمک ماژول odoo_jalali_pro
- ارز پروفرما و ارزش ارزی کالا: مبلغ کالا به ارز خارجی
نرخ ارز ترخیص: سه نوع نرخ و یک نرخ قابل ویرایش
نرخ ارز اعمال‌شده در فیلد «نرخ ارز اعمال‌شده (ریال)» قرار میگیرد. اگر نوع نرخ انتخاب شود، ماژول آن را از جدول نرخ ارز چندگانه پر میکند و تاریخ مبنا تاریخ ترخیص است. اگر تاریخ ترخیص خالی باشد، تاریخ سند یا تاریخ امروز استفاده میشود. این نرخ را می‌توان دستی هم تغییر داد، که برای وقتی است که نرخ رسمی ترخیص با جدول سیستم فرق دارد.
- نیمایی: نرخ مرکز مبادله
- بازار آزاد: نرخ بازار آزاد
- رسمی یا مرجع: نرخ اعلام‌شدهٔ مرجع
نکتهٔ عملی این است که نوع نرخ را همان نوعی انتخاب کنید که در اظهارنامهٔ گمرکی آمده است. اگر این دو یکی نباشند، ممیز اختلاف را می‌بیند و توضیحش با حسابدار است.
فرمول بهای تمامشدهٔ ریالی محموله
ماژول دو مقدار را جمع میکند. نخست ارزش ریالی کالا که از ضرب ارزش ارزی در نرخ ارز به دست می‌آید. دوم جمع هزینه‌های جانبی ثبت‌شده روی همان پرونده. نتیجه بهای تمامشدهٔ ریالی محموله است. درصد هزینهٔ جانبی هم نسبت هزینهها به ارزش کالا را نشان میدهد و همین شاخص در بازبینی قیمت‌گذاری کمک میکند.
برای روشن شدن، مثال زیر کاملاً فرضی است. فرض کنید ۱۰٬۰۰۰ دلار کالا با نرخ فرضی ۱۰۰٬۰۰۰ ریال ترخیص شده و هزینه‌های جانبی آن ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است.
| ردیف | مبلغ فرضی (ریال) |
|---|---|
| ارزش ریالی کالا (۱۰٬۰۰۰ دلار ضربدر ۱۰۰٬۰۰۰) | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه‌های جانبی روی همان پرونده | ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بهای تمامشدهٔ ریالی محموله | ۱٬۰۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| درصد هزینهٔ جانبی به ارزش کالا | ۸ درصد |
برگهٔ بهای تمامشدهٔ هر کالا
پس از سرشکن‌شدن هزینهها، دکمهٔ برگهٔ بهای تمام‌شده هر کالا را در گفتگوی پرونده ثبت میکند. هر ردیف یک کالا را نشان میدهد با مقدار، بهای اولیه، هزینهٔ جانبی سرشکن‌شده و بهای هر واحد. بهای هر واحد برابر است با جمع بهای اولیه و هزینهٔ جانبی، تقسیم بر مقدار. اگر هنوز سرشکنی انجام نشده باشد، جدول با عبارت «هنوز سرشکن نشده است» خالی می‌ماند. این برگه فقط گزارش است و سند جدیدی نمی‌سازد.
روش گام‌به‌گام ثبت یک محمولهٔ وارداتی
- یک هزینهٔ جانبی جدید بسازید و گزینهٔ پروندهٔ واردات را فعال کنید
- شماره کوتاژ، شماره ثبت سفارش، شماره پروفرما و گمرک ترخیص را از اسناد وارد کنید
- ارز پروفرما و ارزش ارزی کالا را ثبت کنید
- تاریخ ترخیص و نوع نرخ ارز ترخیص را انتخاب کنید و نرخ محاسبه‌شده را با سند مقایسه کنید
- اقلام هزینه و انتخاب محصولات را مطابق روش بومی اودوو کامل کنید، سپس سرشکن را اجرا کنید
- بعد از ثبت، برگهٔ بهای تمامشدهٔ هر کالا را باز کنید و عدد هر واحد را با فاکتورها بسنجید
مرز کار ماژول: آنچه انجام میدهد و آنچه نه
ماژول برگهٔ بهای ریالی را می‌سازد و فیلدهای مدارک را نگه می‌دارد. سرشکنکردن، ثبت سند ارزش‌گذاری و موجودی همچنان با اودوو است. ماژول چیزی را به سامانه‌های مالیاتی ارسال نمی‌کند. ابرک در این بخش فقط پیش‌نویس و آماده‌سازی انجام میدهد و تصمیم مالیاتی و تطبیق با قوانین روز با حسابدار و منبع رسمی است.
نقش نرخ ارز در بهای تمام‌شده
نرخ ارز بیشترین اثر را روی ارزش ریالی کالا دارد. اگر همان ارز خارجی با نرخ بالاتری ترخیص شود، بهای ریالی کالا بالا می‌رود حتی اگر قیمت خرید به ارز ثابت مانده باشد. به همین دلیل نوع نرخ و تاریخ ترخیص در این ماژول بخشی از خود بهای تمام‌شده هستند و نه فقط یک فیلد تکمیلی.
هزینه‌های جانبی به ریال ثبت می‌شوند و نرخ ارز روی آن‌ها اثر مستقیم ندارد. پس وقتی نرخ ارز بالا می‌رود، درصد هزینهٔ جانبی به ارزش کالا پایین می‌آید، بی‌آنکه هزینهٔ واقعی ترخیص کم شده باشد. این نکته در تحلیل قیمت خیلی اهمیت دارد و نباید با کاهش هزینهٔ حمل اشتباه گرفته شود.
مثال کامل از یک محموله با سه کالا
فرض کنید یک محموله سه قلم دارد: قطعهٔ الف، قطعهٔ ب و قطعهٔ ج. کرایهٔ حمل، بیمه و هزینهٔ ترخیص روی یک پروندهٔ واردات ثبت شده و طبق روش بومی اودوو بین سه قلم سرشکن شده است. مبنای سرشکن میتواند وزن یا مبلغ باشد، اما انتخاب آن با شماست و ماژول آن را عوض نمی‌کند.
| کالا | بهای ریالی فرضی | سهم هزینهٔ جانبی فرضی |
|---|---|---|
| قطعهٔ الف | مبلغ ۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال | مبلغ ۳۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
| قطعهٔ ب | مبلغ ۳۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال | مبلغ ۲۸٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
| قطعهٔ ج | مبلغ ۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال | مبلغ ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
جمع هزینه‌های جانبی در این مثال فرضی ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است و جمع ارزش کالاها ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال. بهای تمامشدهٔ هر قلم برابر است با ارزش ریالی آن به‌اضافهٔ سهم هزینه، و بهای هر واحد با تقسیم این مبلغ بر مقدار خریداری‌شده به دست می‌آید. اگر این عددها با برگهٔ ماژول نخواند، معمولاً دلیلش یک قلم جاافتاده یا نرخ ارز متفاوت در دو پرونده است.
اشتباه‌های رایج در ثبت پروندهٔ واردات
- ثبت دوبارهٔ هزینه‌ای که پیش‌تر در فاکتور خرید آمده است. اگر کرایه در فاکتور فروشنده گنجانده شده، آن را دوباره به عنوان هزینهٔ جانبی وارد نکنید
- وارد کردن نرخ ارز بدون توجه به نوع نرخ. نرخ مرکز مبادله و نرخ بازار آزاد می‌توانند بسیار متفاوت باشند و ممیز به نوع نرخ توجه میکند
- خالی گذاشتن تاریخ ترخیص. در این حالت نرخ از تاریخ سند گرفته میشود که ممکن است با روز واقعی ترخیص یکی نباشد
- جدا کردن شماره‌های کوتاژ از پرونده‌های مختلف. هر محموله باید یک پروندهٔ مستقل باشد تا بررسی آن ساده بماند
چه زمانی این ماژول لازم است؟
اگر شرکت شما کالا از خارج وارد میکند و بهای تمامشدهٔ ریالی هر محموله را باید برای ممیز یا مدیریت نشان دهد، این ماژول به کار می‌آید. اگر فقط خرید داخلی دارید، هیچ‌کدام از فیلدها لازم نیستند و ماژول بار اضافی روی گزارش‌ها ایجاد نمی‌کند. برای تصمیم دربارهٔ قیمت فروش و حاشیهٔ سود هم بهتر است بهای تمامشدهٔ ریالی محموله را در کنار شاخص درصد هزینهٔ جانبی بخوانید تا تغییرات محموله‌های مختلف قابل مقایسه شود.
گزارش برای ممیز و مدیریت
ممیز معمولاً سه چیز را می‌خواهد: مدرک هر عدد، زنجیرهٔ محاسبه و تطابق با دفتر. پروندهٔ واردات این سه را در یک جا جمع میکند. شماره کوتاژ و پروفرما روی همان رکورد هستند، نرخ ارز با نوعش ثبت شده و برگهٔ هر کالا در گفتگوی پرونده نشسته است. اگر بعداً کسی عددی را تغییر دهد، گفتگوی پرونده نشان میدهد برگه کی ثبت شده است.
مدیریت هم از همین پرونده برای مقایسهٔ محموله‌ها استفاده میکند. مقایسهٔ درصد هزینهٔ جانبی در دو محموله با دو نرخ ارز متفاوت، بدون اصلاح نرخ، تصویر درستی نمیدهد. برای همین بهتر است همیشه نوع نرخ کنار عدد نهایی گزارش شود.
منابع
مطالب و صفحه‌های مرتبط
- بهای تمام‌شده چیست؟ راهنمای کامل محاسبه قیمت تمام‌شده کالا و خدمات
- مقایسه نرم‌افزارهای حسابداری در ایران: سپیدار، حسابفا، راهکاران و اودو
- ERP چیست؟ راهنمای جامع انتخاب و پیاده‌سازی برای شرکت ایرانی
می‌خواهید خودتان امتحان کنید؟ آزمایش ۱۴ روزهٔ رایگان ابرک را فعال کنید و طرح‌ها و قیمت‌ها را ببینید.
سؤالات متداول
آیا این ماژول خودش هزینهها را بین کالاها سرشکن میکند؟
سرشکنکردن با منطق بومی اودوو انجام میشود، بر اساس وزن، حجم، مبلغ یا تعداد. ماژول این منطق را تغییر نمیدهد و فقط اطلاعات پروندهٔ واردات و برگهٔ ریالی را اضافه میکند.
آیا ماژول کوتاژ را به گمرک ارسال میکند؟
خیر. شمارهٔ کوتاژ فقط روی رکورد ثبت میشود تا در گزارش و ممیزی قابل پیگیری باشد. ارسال اطلاعات به هیچ سامانهٔ رسمی از این ماژول انجام نمیشود.
نرخ ارز ترخیص را از کجا میگیرد؟
اگر نوع نرخ انتخاب شود، نرخ از جدول نرخ ارز چندگانه پر میشود. کاربر میتواند نرخ را دستی تغییر دهد، و این کار برای اختلاف با سند ترخیص مفید است.
برگهٔ بهای هر کالا کجا دیده میشود؟
دکمهاش در فرم پرونده قرار دارد و خروجی آن در گفتگوی همان پرونده ثبت میشود تا با سایر یادداشتها در یک جا بماند.
اگر تاریخ ترخیص را وارد نکنم چه میشود؟
نرخ ارز از تاریخ سند یا تاریخ امروز گرفته میشود. برای ممیزی بهتر است تاریخ ترخیص همیشه وارد شود تا نرخ با روز واقعی ترخیص همخوان باشد.
آیا این ماژول با ماژول تولید کار میکند؟
ماژول واردات مستقل است. برای بهای تمامشدهٔ تولید ماژول جدا با نام l10n_ir_mrp_cost وجود دارد که انحراف مواد و دستمزد را روی سفارش تولید نشان میدهد.
