حسابداری رمزارز

پاسخ کوتاه: حسابداری رمزارز، دارایی رمزارزی را به بهای تمام‌شده ثبت و به ارزش بازار تجدید ارزیابی می‌کند — با سند حسابداری بومی اودو، و بدون تعریف رمزارز به‌عنوان ارز که همهٔ محاسبات تسعیر را خراب می‌کند.

اولین کاری که تقریباً همه با رمزارز در نرم‌افزار حسابداری می‌کنند، اشتباه است: تعریف تتر یا بیت‌کوین به‌عنوان یک ارز جدید. در نگاه اول منطقی به‌نظر می‌رسد — بالاخره واحد پول است دیگر. اما از آن لحظه، تفاوت تسعیر ارز، ماندهٔ ارزی و صورت‌های مالی شما آلوده می‌شود و دیگر نمی‌توانید نوسان دارایی را از تفاوت تسعیر واقعی جدا کنید.

نوشته‌شده توسط تیم فنی ابرک — بر پایهٔ مدل‌های بومی account.move اودو ۱۹ و رویهٔ شناخت دارایی به بهای تمام‌شده.

چرا رمزارز ارز نیست

در چارچوب‌های حسابداری، «ارز» واحد پولی است که در آن معامله و گزارشگری انجام می‌شود. رمزارز این نقش را ندارد: شما حقوق کارمند را با آن نمی‌پردازید، مالیات را با آن حساب نمی‌کنید و صورت مالی را با آن ارائه نمی‌دهید. آنچه با آن روبه‌رو هستید یک دارایی است که نگه می‌دارید، ارزشش بالا و پایین می‌رود، و روزی می‌فروشید.

تفاوت عملی این دو نگاه در نرم‌افزار جدی است. اگر رمزارز را ارز تعریف کنید:

• اودو برای آن نرخ تسعیر می‌سازد و هر شب همهٔ مانده‌های ارزی را با آن بازمحاسبه می‌کند
• سود و زیان نوسان رمزارز با تفاوت تسعیر دلار و یورو قاطی می‌شود
• در ترازنامه، رمزارز کنار موجودی نقد ارزی می‌نشیند — جایی که به آن تعلق ندارد

پس در این افزونه رمزارز یک دارایی با بهای تمام‌شده است: خرید به بهای پرداختی ثبت می‌شود، تجدید ارزیابی جداگانه سند می‌خورد، و فروش سود یا زیان تحقق‌یافتهٔ خودش را می‌سازد.

چرخهٔ کامل، با سند بومی

سه نکتهٔ حرفه‌ای در این چرخه رعایت شده است:

• بهای تمام‌شدهٔ خارج‌شده به روش میانگین موزون محاسبه می‌شود. اگر در چند نوبت با نرخ‌های مختلف خریده‌اید، فروش بخشی از موجودی سهم درستی از بهای تمام‌شده را می‌برد.
• فروش بیش از موجودی رد می‌شود. ساده ولی ضروری — بدون آن، موجودی منفی می‌سازید که هیچ معنای حسابداری ندارد.
• سود و زیان تحقق‌نیافته روی رکورد دیده می‌شود ولی تا ثبت تجدید ارزیابی وارد دفتر نمی‌شود. این دقیقاً همان رفتاری است که اصول حسابداری انتظار دارد: دانستن یک چیز با شناسایی آن در دفتر فرق دارد.

نرخ بازار: از همان جدول ارز چندنرخی

رمزارز در ایران هم مثل ارز، یک نرخ ندارد. نرخ صرافی‌های داخلی با نرخ جهانی فرق می‌کند و بین خود صرافی‌ها هم اختلاف هست.

به همین دلیل نرخ از همان جدول نرخ ارز چندگانهٔ ایران خوانده می‌شود که در حسابداری ایران برای نرخ نیمایی، آزاد و رسمی ساخته شده. یک سازوکار، برای هر دو مسئله — به‌جای دو جدول نرخ که هیچ‌وقت با هم نمی‌خوانند.

آموزش گام‌به‌گام

1. تعریف رمزارز: مسیر حسابداری ← حسابداری ← رمزارز ← تعریف رمزارزها. نماد (مثلاً USDT)، نام فارسی و تعداد اعشار را وارد کنید. تعداد اعشار مهم است: تتر شش رقم دارد و بیت‌کوین هشت رقم.
2. ساخت موجودی: مسیر موجودی رمزارز، یک رکورد بسازید و مشخص کنید در کدام کیف‌پول یا صرافی نگهداری می‌شود. اگر در چند جا نگه می‌دارید، برای هرکدام یک رکورد بسازید تا در ممیزی قابل ردیابی باشد.
3. ثبت خرید: دکمهٔ «خرید / فروش»، مقدار و نرخ ریالی هر واحد و حساب بانکی پرداخت‌کننده را وارد کنید. سند خودکار ثبت می‌شود.
4. به‌روزرسانی نرخ: دکمهٔ «دریافت نرخ از جدول ارز» یا وارد کردن دستی نرخ بازار. بلافاصله سود یا زیان تحقق‌نیافته را می‌بینید.
5. تجدید ارزیابی: وقتی خواستید این سود یا زیان را در دفتر شناسایی کنید — معمولاً پایان دوره — دکمهٔ «ثبت تجدید ارزیابی» را بزنید. پس از آن بهای دفتری برابر ارزش بازار می‌شود.
6. فروش: همان دکمهٔ «خرید / فروش» با جهت فروش. سود یا زیان تحقق‌یافته در همان سند ثبت می‌شود.

اگر حساب‌ها را نمی‌بینید

سه حساب لازم این افزونه — موجودی رمزارز، سود تجدید ارزیابی و زیان تجدید ارزیابی — بخشی از کدینگ استاندارد ایران هستند. اگر شرکتتان کدینگ را پیش از این به‌روزرسانی نصب کرده باشد، یک بار از مسیر حسابداری ← پیکربندی ← به‌روزرسانی داده‌های کدینگ ایران دکمهٔ «بارگذاری» را بزنید. فقط ردیف‌های تازه اضافه می‌شوند و داده‌های فعلی شما بازنویسی نمی‌شود.

شروع کنید

پیش‌نیازش حسابداری ایران است، چون هم کدینگ حساب‌ها و هم جدول نرخ ارز از آنجا می‌آید. اگر با ارز هم کار می‌کنید، بخش «ارز چندنرخی» همان صفحه را ببینید. شروع از اینجا یا مرور قیمت‌ها.