تسویه کارتخوان یعنی رسیدن مبلغ فروش‌های کارتخوان به حساب بانکی فروشنده، پس از کم شدن کارمزد پذیرندگی و با چند روز تأخیر. در اودوو همین فرایند را می‌توان با دو کار دید: محاسبهٔ کارمزد و خالص واریزی روی هر تراکنش، و ثبت یک سند حسابداری که بانک، هزینهٔ کارمزد و حساب معلق درگاه را به هم وصل میکند. ماژول کارمزد و تسویهٔ درگاه ابرک این کار را برای درگاه‌های واسط ایرانی انجام میدهد. ماژول کارتخوان یکپارچه هنوز به دستگاه واقعی وصل نیست و در ادامه توضیح داده میشود.
تسویه کارتخوان دقیقاً چیست؟
وقتی مشتری با کارت پرداخت میکند، پذیرنده مبلغ را همان لحظه به فروشنده نمی‌دهد. مبلغ ناخالص ثبت میشود، کارمزد کم میشود و خالص آن در روز یا روزهای بعد واریز میشود. پس فروشنده در هر لحظه سه عدد جدا دارد: ناخالص فروش، کارمزد و خالص در راه.
اودوو سازوکار کامل پرداخت آنلاین دارد و تراکنش‌ها را به فاکتور وصل میکند. اما مفهوم کارمزد با سقف ریالی و تسویهٔ تأخیری در آن وجود ندارد. ابرک این دو مفهوم را اضافه کرده، بی آنکه خزانه یا تراکنش موازی بسازد.
کارمزد هر تراکنش چطور محاسبه میشود؟
کارمزد از سه بخش ساخته میشود: درصدی از مبلغ، یک مبلغ ثابت برای هر تراکنش، و سقفی که اگر تعریف شده باشد کارمزد را از آن بالاتر نمی‌برد. سقف صفر یعنی بدون سقف. نتیجه بر اساس ارز شرکت گرد میشود و روی همان تراکنش ذخیره میشود.
مثال زیر فرضی است و نرخ واقعی هیچ درگاهی نیست. فرض کنید تراکنشی به مبلغ ۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال داریم، کارمزد دو درصد باشد و سقف ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال. دو درصد میشود ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال که از سقف بالاتر است. پس کارمزد ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال میشود و خالص واریزی ۱۹۷٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
حالا همین تراکنش را با کارمزد بر عهدهٔ مشتری در نظر بگیرید. در این حالت کارمزد روی مبلغ مشتری سوار میشود و خالص برای فروشنده برابر مبلغ سفارش میماند. تنظیم «کارمزد بر عهدهٔ» تعیین میکند کدام حالت اعمال شود. برای همین پیش از شروع کار باید با درگاه یا قرارداد پذیرندگی روشن کنید که کارمزد بر عهدهٔ چه کسی است، چون ماژول فقط همان تنظیم را اجرا میکند.
تاریخ واریز مورد انتظار چطور حساب میشود؟
برای هر درگاه فیلدی به نام «روز تا تسویه» وجود دارد. تاریخ تسویهٔ هر تراکنش برابر است با تاریخ ثبت تراکنش به‌علاوهٔ همین تعداد روز. پیش‌فرض یک روز است و هر درگاه جدا تنظیم میشود.
این تاریخ مبنای دو چیز است: نمایش وضعیت «در راه» یا «سررسید شده» در ویزارد تسویه، و محاسبهٔ خالص سررسیدشده. اگر درگاه شما زمان‌بندی متفاوتی دارد، عدد این فیلد را با مستندات همان درگاه تطبیق دهید. هر مقدار قطعی که از درگاه شما نقل شود، باید از قرارداد یا گزارش خودش گرفته شود.
ویزارد تسویه چه چیزی را نشان میدهد؟
ویزارد تسویهٔ درگاه تراکنش‌های پرداخت‌شدهٔ تا «تاریخ تا» را جمع می‌زند و آن‌ها را بر اساس تاریخ تسویه دسته میکند. هر دسته یک ردیف جدول دارد که ناخالص، کارمزد، خالص و وضعیت آن را نشان میدهد.
ردیف‌هایی که تاریخ تسویه‌شان به «تا تاریخ» رسیده باشد، «سررسید شده» هستند و خالص آن‌ها در بخش «خالص سررسیدشده» جمع میشود. بقیه «در راه» هستند و جمعشان در «خالص در راه» می‌آید. این تفکیک به خزانه‌دار کمک میکند بداند چه مبلغی همین حالا قابل واریز است و چه مبلغی هنوز نیامده.
سند تسویه چه شکلی است؟
سند تسویه یک سند حسابداری عادی اودوو است و نوع آن «سند دستی» است. با ثبت آن، سطرهای زیر ساخته می‌شوند:
- بدهکار بانک تسویه به مبلغ خالص سررسیدشده
- بدهکار هزینهٔ کارمزد درگاه به مبلغ کارمزد، فقط وقتی کارمزد بر عهدهٔ فروشنده است و ثبت خودکار کارمزد روشن باشد
- بستانکار دریافت‌های معلق همان درگاه به جمع دو سطر بالا
این ساختار جمع بدهکار و بستانکار را همیشه برابر نگه می‌دارد. اگر کارمزد بر عهدهٔ مشتری باشد یا ثبت خودکار کارمزد خاموش باشد، سطر هزینه ساخته نمیشود و بستانکاری معلق برابر مبلغ خالص خواهد بود.
حساب دریافت‌های معلق از کجا خوانده میشود؟
حساب دریافت‌های معلق از روش پرداخت بومی همان درگاه خوانده میشود. این حساب همانی است که اودوو هنگام تأیید تراکنش بستانکار کرده است. پس سند تسویه روی همان حساب می‌نشیند و جدولی کناری یا خزانهٔ دوم ساخته نمیشود.
نتیجه این است که اگر تراکنشی دو بار ثبت شده یا مبلغی جا افتاده باشد، خطا در همان دفتر کل دیده میشود. این برای حسابرس مهم است، چون هر ریال از فروش تا واریز در یک مسیر قابل پیگیری است.
چرا کارمزد باید جدا ثبت شود؟
اگر کارمزد جدا ثبت نشود، حساب بانک با مبلغی کمتر از واقعیت بدهکار میشود و در مغایرت با صورت‌حساب بانکی اختلاف دیده میشود. ثبت جدا باعث میشود بانک فقط خالص واریزی را نشان دهد و هزینهٔ کارمزد در حساب مستقل خودش، که پیش‌فرض آن حساب با کد ۶۲۱۱۱۰ است، جمع شود.
برای گزارش سود و زیان هم این تفکیک لازم است. کارمزد هزینه است، نه کاهش درآمد فروش، و در صورت‌های مالی باید همین‌طور دیده شود. درباره‌ی اصول ثبت حساب‌ها و تقسیم درآمد و هزینه می‌توانید به منبع عمومی «حسابداری» در ویکی‌پدیا مراجعه کنید.
کارتخوان یکپارچه: وضعیت امروز
ماژول کارتخوان یکپارچهٔ ابرک صندوق فروش اودوو را به کارتخوان بانکی وصل میکند و نتیجهٔ هر پرداخت را با شمارهٔ پیگیری بانکی (RRN) نگه می‌دارد. هسته، شبیه‌ساز، تطبیق تسویه و رابط فارسی راست‌چین با ریال و تاریخ شمسی ساخته شده و روی Odoo 19 با PostgreSQL 16 محلی آزموده شده است.
با این حال، هیچ کارتخوان واقعی هنوز پشتیبانی نمیشود. همهٔ ارائهدهندگان تا دریافت سند رسمی، مجوز و آزمون روی دستگاه مسدود هستند. روی سرور ابرک هم هنوز نصب نشده است. مشتری‌ها باید این را بدانند تا برنامه‌ریزی پایانهٔ خود را بر اساس وضعیت واقعی انجام دهند.
در بخش تسویه، هر ردیف گزارش پذیرنده با انتظار سامانه مقایسه میشود. ردیف تکراری، ردیفی که ناخالص منهای کارمزد آن با خالص گزارش نمی‌خواند، و ردیفی که هنوز سررسید نشده، هر کدام وضعیت جدا می‌گیرند. با این کار اختلاف‌ها پیش از ثبت سند دیده می‌شوند.
روش گام‌به‌گام
- از مسیر فروش، پیکربندی و درگاه‌های پرداخت، درگاه واسط ایرانی را باز کنید و تب «کارمزد و تسویه (ایران)» را انتخاب کنید.
- درصد کارمزد، مبلغ ثابت، سقف، طرف پرداخت کارمزد و «روز تا تسویه» را مطابق قرارداد ثبت کنید و ذخیره بزنید.
- حساب هزینهٔ کارمزد را انتخاب کنید. اگر خالی بماند، حساب با کد ۶۲۱۱۱۰ پیشنهاد میشود.
- حساب بانکی مقصد تسویه را مشخص کنید.
- در پایان دوره، از مسیر حسابداری، چک و خزانه، تسویهٔ درگاه پرداخت، ویزارد را باز کنید و درگاه و «تا تاریخ» را انتخاب کنید.
- جمع ناخالص، کارمزد و خالص سررسیدشده را با گزارش درگاه بسنجید.
- سند تسویه را ثبت کنید و پس از ثبت، سطرهای بانک و کارمزد را با صورت‌حساب بانک تطبیق دهید.
اشتباه‌های رایج
اشتباه اول، جا انداختن سقف کارمزد است. اگر سقف صفر باشد اما قرارداد سقف دارد، کارمزد کل بیشتر از واقعیت ثبت میشود و خالص کمتر. اشتباه دوم، جا به جا کردن طرف پرداخت کارمزد است. اگر کارمزد بر عهدهٔ مشتری باشد و تنظیم فروشنده باشد، خالص حساب میشود و هزینه‌ای ثبت نمیشود که واقعاً وجود ندارد.
اشتباه سوم، یکی گرفتن «روز تا تسویه» با تاریخ سند است. تاریخ سند تاریخ حسابداری است و تاریخ تسویه تاریخ واریز مورد انتظار. این دو را جدا نگه دارید تا تأخیر واریز در گزارش‌ها دیده شود.
مطالب مرتبط در ابرک:
- راهنمای انتخاب و راه‌اندازی صندوق فروش (POS) رستوران
- مغایرت صندوق و کارتخوان در پایان روز
- آشتی انبار و صندوق؛ عیب‌یابی فاصلهٔ هزینهٔ نظری و واقعی
- تطبیق حساب بانکی چیست؟ راهنمای کامل
منابع
- حسابداری در ویکی‌پدیای فارسی
- برنامه‌ریزی منابع سازمانی در ویکی‌پدیای فارسی
- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، برای قوانین و چارچوب پذیرندگی
- مستندات Odoo 19، برای سند دستی و حساب‌های معلق
مطالب و صفحه‌های مرتبط
می‌خواهید خودتان امتحان کنید؟ آزمایش ۱۴ روزهٔ رایگان ابرک را فعال کنید و طرح‌ها و قیمت‌ها را ببینید.
سؤالات متداول
تسویه کارتخوان چند روز طول می‌کشد؟
در ماژول کارمزد درگاه، این مدت با فیلد «روز تا تسویه» تعریف میشود و پیش‌فرض آن یک روز است. عدد دقیق را از قرارداد پذیرندگی یا گزارش درگاه خود بگیرید.
کارمزد کارتخوان را چه حسابی ثبت می‌کنیم؟
اگر حساب هزینهٔ کارمزد در درگاه تنظیم شده باشد همان استفاده میشود. در غیر این صورت حساب با کد ۶۲۱۱۰ پیشنهاد میشود. کارمزد فقط وقتی به‌صورت جدا ثبت میشود که بر عهدهٔ فروشنده باشد.
اگر کارمزد بر عهدهٔ مشتری باشد چه میشود؟
کارمزد روی مبلغ مشتری سوار میشود و خالص واریزی برابر مبلغ سفارش میماند. در سند تسویه سطر هزینهٔ کارمزد ساخته نمیشود.
آیا ابرک خودش پول را از بانک دریافت میکند؟
نه. ماژول محاسبه و ثبت حسابداری انجام میدهد. انتقال وجه بین بانک و فروشنده خارج از اودوو انجام میشود و سند تسویه فقط آن را در دفتر ثبت میکند.
کارتخوان یکپارچه همین حالا با دستگاه کار میکند؟
خیر. هسته و رابط آماده شدهاند، اما هیچ کارتخوان واقعی هنوز پشتیبانی نمیشود و تا دریافت سند رسمی، مجوز و آزمون روی دستگاه، ارائهدهندگان مسدود هستند.
آیا این ماژول با مغایرت صندوق روزانه فرق دارد؟
بله. مغایرت صندوق بررسی روزانهٔ پول نقد و کارتخوان در پایان روز است. این مقاله درباره‌ی کارمزد، خالص واریزی و سند تسویه در بازهٔ چند روزه است.
