دو گزارشی که پایان هر فصل، وقتِ واحد مالی را می‌بلعند: صورت معاملات فصلی (ماده ۱۶۹ مکرر ق.م.م) برای سازمان امور مالیاتی و تراز آزمایشی چندستونی برای مدیر مالی و حسابرس. هر دو در حسابداری ایران ابرک از داده‌ی زنده‌ی اودوو، با انتخاب فصل شمسی، تولید می‌شوند.
گزارش معاملات فصلی چیست و چه ستون‌هایی دارد؟
ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم مودیان را مکلف می‌کند فهرست معاملات خرید و فروش هر فصل را به سازمان بدهند. ستون‌های موردنیاز: کد اقتصادی و شناسه ملی طرف معامله، شماره و تاریخ فاکتور، مبلغ خالص، مالیات و عوارض، و مبلغ کل. در افزونه ابرک، فصل شمسی (بهار تا زمستان) و نوع (خرید/فروش) را انتخاب می‌کنید و خروجی اکسل با همین ستون‌ها از فاکتورهای تاییدشده ساخته می‌شود — به‌علاوه خلاصه PDF برای بایگانی. با فراگیرشدن سامانه مودیان بخشی از این داده‌ها خودبه‌خود نزد سازمان است، اما تا اعلام رسمی توقف، تکلیف فصلی سر جای خود باقی است و داشتن خروجی آماده، ریسک جریمه ۱٪ ماده ۱۶۹ را حذف می‌کند.
تراز ۲، ۴، ۶ و ۸ ستونی چه فرقی دارند؟
۲ ستونی: فقط مانده بدهکار/بستانکار پایان دوره. ۴ ستونی: گردش دوره + مانده — پرکاربردترین شکل. ۶ ستونی: مانده اول دوره + گردش + مانده پایان. ۸ ستونی: گردش اول دوره + گردش دوره + گردش کل + مانده — کامل‌ترین تصویر برای حسابرسی. در افزونه ابرک هر چهار حالت در دو سطح «کل» (سرفصل‌های ۴ رقمی) و «معین» (حساب‌های ۶ رقمی) با PDF رسمی و اکسل موجود است؛ جمع ستون‌ها همیشه تراز است و تاریخ‌ها شمسی.
دفاتر قانونی چطور؟
دفتر روزنامه (اسناد به ترتیب تاریخ با شماره سند) و دفتر کل/معین (گردش هر حساب با ستون مانده و تشخیص بدهکار/بستانکار) هم با همین موتور و تاریخ شمسی چاپ می‌شوند — آماده‌ی پلمب و ارائه به حسابرس.
این گزارش‌ها به‌همراه کدینگ استاندارد و مدیریت چک در یک اپ ارائه می‌شوند: حسابداری ایران. صورتحساب الکترونیکی هم مکملش: سامانه مودیان ابرک — راهنمای راه‌اندازی در آموزش تصویری.
منبع: قانون مالیات‌های مستقیم، ماده ۱۶۹ مکرر — سازمان امور مالیاتی کشور
تقویم گزارش‌های قانونی؛ چه گزارشی در چه زمانی
گزارش معاملات فصلی به‌تنهایی کافی نیست؛ چند خروجی دیگر هم به همان داده تکیه دارند. اگر ثبت‌ها در طول فصل درست باشد، همهٔ این‌ها با یک کلیک گرفته می‌شوند.
| گزارش | دورهٔ تهیه | منبع داده در سیستم |
|---|---|---|
| معاملات فصلی ماده ۱۶۹ | فصلی | فاکتورهای خرید و فروش با شمارهٔ اقتصادی طرف حساب |
| اظهارنامهٔ ارزش افزوده | فصلی | مالیات فاکتورهای خرید و فروش |
| تراز آزمایشی چندستونی | ماهانه/دلخواه | دفتر کل |
| دفاتر قانونی (روزنامه و کل) | سالانه | اسناد حسابداری به ترتیب تاریخ |
| صورت‌های مالی | سالانه | تراز اختتامی پس از بستن سال |
سه ثبت که اگر در طول فصل درست نباشد، گزارش را خراب می‌کند
- طرف حساب بدون شمارهٔ اقتصادی: فاکتور در حساب‌ها درست است ولی در گزارش فصلی جا می‌ماند. این فیلد را در همان لحظهٔ ساخت طرف حساب اجباری کنید.
- خرید ثبت‌شده به‌عنوان هزینهٔ متفرقه: هزینه‌ای که به فاکتور تأمین‌کننده وصل نیست، در معاملات فصلی دیده نمی‌شود.
- سند دستی برای اصلاح مبلغ: اصلاح باید از طریق برگشت فاکتور انجام شود، وگرنه تراز درست است ولی گزارش فصلی با آن نمی‌خواند.
الزامات کدینگ و ساختار حساب‌ها در حسابداری ایرانی روی اودوو آمده و ارسال صورتحساب به سامانه در راهنمای سامانه مودیان شرح داده شده است. مهلت‌های دقیق را از سازمان امور مالیاتی کشور بگیرید.
